Tarayıcı Düzeni Kurmak: Sekme, Yer İmi ve Uzantı Yönetimi

Bilgisayarda ya da telefonda geçirilen zamanın büyük bölümü tek bir programda geçiyor: tarayıcı. E-posta, bankacılık, alışveriş, iş uygulamaları, video, haber ve belge düzenleme artık aynı pencerede. Buna rağmen tarayıcı, çoğu kullanıcının hiç düzenlemediği tek araç. Yirmi otuz açık sekme, yüzlerce unutulmuş yer imi ve yıllar içinde biriken uzantılar, hem çalışmayı yavaşlatıyor hem dikkati dağıtıyor.

Bu birikim yalnızca görsel bir karmaşa değil; bilgisayarın belleğini de tüketiyor. Aynı mantık cihazın tamamı için geçerli: kalıcı bir dosya düzeni kurmak nasıl depolama sorununu kökten çözüyorsa, tarayıcıda kurulan basit bir düzen de günlük çalışmayı hissedilir biçimde hızlandırıyor.

Sekme yığılması neden olur

Sekmeler kapatılmaz, çünkü her biri bir hatırlatıcıdır: okunacak bir yazı, karşılaştırılacak bir ürün, sonra bakılacak bir belge. Tarayıcı böylece bir yapılacaklar listesine dönüşür. Sorun şudur ki bu liste sıralanmaz, aranmaz ve kaybolur; bilgisayar kapandığında ya da program çöktüğünde hepsi birden gider.

Çözüm, hatırlatma işini sekmeden almaktır. Sonra okunacak içerikler için ayrı bir okuma listesi, yapılacak işler için ayrı bir not uygulaması kullanıldığında, sekmeler yalnızca o an üzerinde çalışılan sayfalar için kalır.

Sekme gruplama ve pencere ayrımı

Güncel tarayıcılar sekmeleri renkli gruplar halinde toplamaya izin verir. İş, kişisel, araştırma gibi başlıklarla gruplanan sekmeler tek tıkla katlanır ve yer kaplamaz. Bir konuya dönüldüğünde grup açılır, iş bitince kapatılır.

Daha güçlü bir ayrım için ayrı pencereler ya da tarayıcı profilleri kullanılabilir. İş profili ve kişisel profil ayrıldığında yer imleri, geçmiş, oturumlar ve uzantılar da ayrılır. Bu ayrım, aynı bilgisayarı hem iş hem özel iş için kullananlarda dikkat dağınıklığını belirgin biçimde azaltır.

Yer imlerini kullanılabilir hale getirmek

Yer imi çubuğu, çoğu tarayıcıda yıllar içinde yüzlerce girişle dolar ve hiçbiri bulunamaz. İşleyen düzen sadedir: çubukta yalnızca her gün açılan sekiz on site durur, geri kalanlar birkaç ana klasöre dağıtılır.

Çubuktaki yer imlerinin adları kısaltılmalı, hatta çoğu için yalnızca site simgesi bırakılmalıdır; böylece tek satıra çok daha fazlası sığar. Klasör yapısı ise en fazla iki seviye derinlikte olmalıdır. Üç seviyeden sonra hiçbir yer imi bir daha bulunmaz.

Yılda bir kez yapılacak temizlik de gereklidir. Ölü bağlantılar, kapanmış siteler ve bir daha açılmamış kayıtlar silinir. Bir yer imi, kaydedildikten sonra hiç açılmadıysa zaten bir işe yaramamıştır.

Uzantılar: az olan hızlı olur

Her uzantı, tarayıcının belleğinden pay alır ve çoğu ziyaret edilen her sayfaya erişim izniyle çalışır. On beş uzantılı bir tarayıcı hem yavaştır hem güvenlik açısından geniş bir yüzey sunar.

Uzantı listesi gözden geçirilirken üç soru sorulur: bunu son bir ayda kullandım mı, aynı işi tarayıcının kendi özelliği yapıyor mu ve geliştiricisi güncelleme veriyor mu. Terk edilmiş uzantılar, sahibi değiştiğinde reklam ya da veri toplama aracına dönüşebildiği için özellikle risklidir.

Kullanılan uzantılarda da izinler daraltılabilir. Çoğu tarayıcı, bir uzantının yalnızca tıklandığında ya da yalnızca belirli sitelerde çalışmasına izin verir. Bu ayar, hem performansı hem gizliliği iyileştirir.

Başlangıç sayfası ve arama düzeni

Tarayıcı açıldığında haber akışı, önerilen içerikler ve reklamlarla dolu bir başlangıç sayfasıyla karşılaşmak, her açılışta dikkatin dağılması demektir. Başlangıç sayfasını boş bir sayfaya ya da doğrudan çalışılan uygulamaya ayarlamak küçük ama etkili bir değişikliktir.

Adres çubuğu kısayolları da az bilinen bir kolaylıktır. Sık kullanılan sitelerde arama yapmak için kısa anahtar kelimeler tanımlanabilir; adres çubuğuna bir harf ve aranan kelime yazarak doğrudan o sitede arama yapmak, siteyi açıp arama kutusunu bulmaktan çok daha hızlıdır.

Klavye kısayollarıyla kazanılan zaman

Sekme yönetiminin tamamı klavyeden yapılabilir. Yeni sekme açma, sekme kapatma, yanlışlıkla kapatılan sekmeyi geri getirme, sekmeler arasında geçiş ve adres çubuğuna atlama kısayolları öğrenildiğinde günde yüzlerce fare hareketi ortadan kalkar.

En çok işe yarayanı, kapatılan sekmeyi geri açan kısayoldur; yanlışlıkla kapatılan sayfa bir tuş kombinasyonuyla, geçmişte kaybolmadan geri gelir. Bu tek kısayol bile sekme kapatma direncini kırar.

Gizlilik ayarları ve çerezler

Tarayıcı ayarlarında üçüncü taraf çerezlerini engellemek, siteler arası takibi belirgin biçimde azaltır ve çoğu sitenin çalışmasını etkilemez. Site bildirim izinleri de gözden geçirilmelidir; yıllar içinde onlarca siteye verilmiş bildirim izni, masaüstünde sürekli açılan kutuların sebebidir.

Parola yönetimi konusunda ise tarayıcının kendi kasası temel bir koruma sağlar, ancak asıl önemli olan aynı parolanın farklı sitelerde kullanılmamasıdır. Otomatik doldurma ayarlarında saklanan kart bilgilerinin de ortak kullanılan bilgisayarlarda tutulmaması gerekir.

Yavaşlayan tarayıcıyı toparlamak

Tarayıcı yavaşladığında ilk bakılacak yer uzantılardır; hepsi geçici olarak devre dışı bırakılıp teker teker açılarak sorumlu bulunur. İkinci adım önbelleğin temizlenmesidir; ancak bu işlem oturumları kapatacağı için parolaların hatırlanıyor olması gerekir.

Çok sayıda sekmeyle çalışmak zorunluysa, tarayıcıların arka plan sekmelerini uykuya alma özelliği açılmalıdır. Bu özellik, görünmeyen sekmelerin bellek kullanımını dondurur ve sekmeye dönüldüğünde sayfa yeniden yüklenir. Onlarca sekmeyle çalışanlar için bu ayar tek başına belirgin fark yaratır.

Haftalık on dakikalık bakım

Kurulan düzenin sürmesi için haftada bir yapılacak kısa bir tur yeterlidir: açık kalan sekmeleri kapatmak, biriken yer imlerini klasörlere yerleştirmek, kullanılmayan uzantıları kaldırmak ve indirilenler klasörünü boşaltmak.

Tarayıcı, günün en çok vakit geçirilen aracıysa, düzenli tutulmayı da en çok hak eden araçtır. Sekme sayısının azalması, sanıldığının aksine bilgi kaybı değil; gerçekten üzerinde çalışılan işin nihayet görünür hale gelmesidir.